01 桐壷1

01 桐壷

第一章 光る源氏前史の物語

[第一段 父帝と母桐壺更衣の物語]

いづれの御時にか、女御、更衣あまたさぶらひたまひけるなかに、いとやむごとなき際にはあらぬが、すぐれて時めきたまふありけり。

どの帝の御代であったか、女御や更衣が大勢お仕えなさっていたなかに、たいして高貴な身分ではない方で、きわだって御寵愛をあつめていらっしゃる方があった。

はじめより我はと思ひ上がりたまへる御方がた、めざましきものにおとしめ嫉みたまふ。同じほど、それより下臈の更衣たちは、ましてやすからず。朝夕の宮仕へにつけても、人の心をのみ動かし、恨みを負ふ積もりにやありけむ、いと篤しくなりゆき、もの心細げに里がちなるを、いよいよあかずあはれなるものに思ほして、人のそしりをもえ憚らせたまはず、世のためしにもなりぬべき御もてなしなり。

最初から自分こそはと気位い高くいらっしゃった女御方は、不愉快な者だと見くだしたり嫉んだりなさる。同じ程度の更衣や、その方より下の更衣たちは、いっそう心穏やかでない。朝晩のお側仕えにつけても、他の妃方の気持ちを不愉快ばかりにさせ、嫉妬を受けることが積もり積もったせいであろうか、とても病気がちになってゆき、何となく心細げに里に下がっていることが多いのを、ますますこの上なく不憫な方とおぼし召されて、誰の非難に対してもおさし控えあそばすことがおできになれず、後世の語り草にもなってしまいそうなお扱いぶりである。

上達部、上人なども、あいなく目を側めつつ、「いとまばゆき人の御おぼえなり。唐土にも、かかる事の起こりにこそ、世も乱れ、悪しかりけれ」と、やうやう天の下にもあぢきなう、人のもてなやみぐさになりて、楊貴妃の例も引き出でつべくなりゆくに、いとはしたなきこと多かれど、かたじけなき御心ばへのたぐひなきを頼みにてまじらひたまふ。

上達部や殿上人なども、人ごとながら目をそらしそらしして、「とても眩しいほどの御寵愛である。唐国でも、このようなことが原因となって、国も乱れ、悪くなったのだ」と、しだいに国中でも困ったことの、人々のもてあましの種となって、楊貴妃の例までも引き合いに出されそうになってゆくので、たいそういたたまれないことが数多くなっていくが、もったいない御愛情の類のないのを頼みとして、宮仕え生活をしていらっしゃる。

父の大納言は亡くなりて、母北の方なむいにしへの人のよしあるにて、親うち具し、さしあたりて世のおぼえはなやかなる御方がたにもいたう劣らず、なにごとの儀式をももてなしたまひけれど、とりたててはかばかしき後見しなければ、事ある時は、なほ拠り所なく心細げなり。

父親の大納言は亡くなって、母親の北の方が古い家柄の人の教養ある人なので、両親とも揃っていて、今現在の世間の評判が勢い盛んな方々にもたいしてひけをとらず、どのような事柄の儀式にも対処なさっていたが、これといったしっかりとした後見人がいないので、こと改まった儀式の行われるときには、やはり頼りとする人がなく心細い様子である。

En kiu moŝta tempo ne konate, estis sola, kiu ĝuadis distingitan favoron, kvankam ne tiom pinte altranga inter amaso da asiduantaj vicedzinoj kaj kromedzinoj.

Tiaj matronoj, kiuj de sia servokomenco estis pretendemaj pri "mi la unua", malŝatis kun ĵaluzo la eminente prifavoratan. La kromedzinoj, samrangaj al la distingita aŭ malpli altrangaj ol ŝi, estis tiom pli maltrankvilaj.

Ĉe la matena kaj vespera servadoj, ŝi agitis al la homoj la koron, kaj ŝajnis ŝuldiĝi je rankoroj, iĝis eĉ tre afekcia, kaj malfortanimece revenemis siahejmen; ankaŭ tion lia moŝto trovis tiom pli "intime kompatinda", degnis ignori onikalumniojn, do estis tiel, ke ĝi aspektis ekzemplodona al la mondo, nome ŝi estis evidente favortraktata.

Ankaŭ la unuaranguloj kaj duaranguloj forturnis la okulojn ne tolerante rekte ĝin rigardi; tia estis la favoremo de lia moŝto. Eĉ en Ĥinujo, surbaze de tia afero en la mondo ekestis ĥaoso, iĝis bedaŭrindaj situacioj; tial laŭgrade inter homoj de la mondo aperis amaraj sentoj kun irititaj senpaciencoj kaj, fine, oni avertis kun la cito de la ekzemplero de la ĥina imperiestredzino Jang; sekve la kromedzino ne sciis, kie sin trovi en tiaj cirkonstancoj, ŝi tamen servis apogante sin sole je la senkompara favorkoreco de lia moŝto.

La patro jam forpasis; la patrino de malnova bona familio estis klera, kaj la filino ne bezonis timi malplivalorecon kaj plenumis ĉiujn preskaŭ ĉiujn kortegajn ceremoniojn eĉ antaŭ aliaj kromedzinoj, kiuj havas gepatrojn kaj ĝuas nun la bonan reputacion de la mondo; ŝi tamen malhavis apogindan kuratorecon, kaj mankis al ŝi io apoganta okaze de ĉiu solena aranĝo, tial ŝi ŝajnis esti evidente korsoleca.

[第二段 御子誕生(一歳)]

先の世にも御契りや深かりけむ、世になく清らなる玉の男御子さへ生まれたまひぬ。いつしかと心もとながらせたまひて、急ぎ参らせて御覧ずるに、めづらかなる稚児の御容貌なり。

前世でも御宿縁が深かったのであろうか、この世にまたとなく美しい玉のような男の御子までがお生まれになった。早く早くとじれったくおぼし召されて、急いで参内させて御覧あそばすと、たぐい稀な嬰児のお顔だちである。

一の皇子は、右大臣の女御の御腹にて、寄せ重く、疑ひなき儲の君と、世にもてかしづききこゆれど、この御にほひには並びたまふべくもあらざりければ、おほかたのやむごとなき御思ひにて、この君をば、私物に思ほしかしづきたまふこと限りなし。

第一皇子は、右大臣の娘の女御がお生みになった方なので、後見がしっかりしていて、正真正銘の皇太子になられる君だと、世間でも大切にお扱い申し上げるが、この御子の輝く美しさにはお並びになりようもなかったので、一通りの大切なお気持ちであって、この若君の方を、自分の思いのままにおかわいがりあそばされることはこの上ない。

初めよりおしなべての上宮仕へしたまふべき際にはあらざりき。おぼえいとやむごとなく、上衆めかしけれど、わりなくまつはさせたまふあまりに、さるべき御遊びの折々、何事にもゆゑある事のふしぶしには、まづ参う上らせたまふ。ある時には大殿籠もり過ぐして、やがてさぶらはせたまひなど、あながちに御前去らずもてなさせたまひしほどに、おのづから軽き方にも見えしを、この御子生まれたまひて後は、いと心ことに思ほしおきてたれば、「坊にも、ようせずは、この御子の居たまふべきなめり」と、一の皇子の女御は思し疑へり。人より先に参りたまひて、やむごとなき御思ひなべてならず、皇女たちなどもおはしませば、この御方の御諌めをのみぞ、なほわづらはしう心苦しう思ひきこえさせたまひける。

最初から女房並みの帝のお側用をお勤めなさらねばならない身分ではなかった。評判もとても高く、上流人の風格があったが、むやみにお側近くにお召しあそばされ過ぎて、しかるべき管弦の御遊の折々や、どのような催事でも雅趣ある催しがあるたびごとに、まっさきに参上させなさる。ある時にはお寝過ごしなされて、そのまま伺候させておきなさるなど、むやみに御前から離さずに御待遇あそばされたうちに、自然と身分の低い女房のようにも見えたが、この御子がお生まれになって後は、たいそう格別にお考えおきあそばされるようになっていたので、「東宮坊にも、ひょっとすると、この御子がおなりになるかもしれない」と、第一皇子の母女御はお疑いになっていた。誰よりも先に御入内なされて、大切にお考えあそばされることは一通りでなく、皇女たちなども生まれていらっしゃるので、この御方の御諌めだけは、さすがにやはりうるさいことだが無視できないことだと、お思い申し上げあそばされるのであった。

かしこき御蔭をば頼みきこえながら、落としめ疵を求めたまふ人は多く、わが身はか弱くものはかなきありさまにて、なかなかなるもの思ひをぞしたまふ。御局は桐壺なり。あまたの御方がたを過ぎさせたまひて、ひまなき御前渡りに、人の御心を尽くしたまふも、げにことわりと見えたり。参う上りたまふにも、あまりうちしきる折々は、打橋、渡殿のここかしこの道に、あやしきわざをしつつ、御送り迎への人の衣の裾、堪へがたく、まさなきこともあり。またある時には、え避らぬ馬道の戸を鎖しこめ、こなたかなた心を合はせて、はしたなめわづらはせたまふ時も多かり。事にふれて数知らず苦しきことのみまされば、いといたう思ひわびたるを、いとどあはれと御覧じて、後涼殿にもとよりさぶらひたまふ更衣の曹司を他に移させたまひて、上局に賜はす。その恨みましてやらむ方なし。

もったいない御庇護をお頼り申してはいるものの、軽蔑したり落度を探したりなさる方々は多く、ご自身はか弱く何となく頼りない状態で、なまじ御寵愛を得たばっかりにしなくてもよい物思いをなさる。お局は桐壺である。おおぜいのお妃方の前をお素通りあそばされて、そのひっきりなしのお素通りあそばしに、お妃方がお気をもめ尽くしになるのも、なるほどごもっともであると見えた。参上なさるにつけても、あまり度重なる時々には、打橋や、渡殿のあちこちの通路に、けしからぬことをたびたびして、送り迎えの女房の着物の裾が、がまんできないような、とんでもないことがある。またある時には、どうしても通らなければならない馬道の戸を鎖して閉じ籠め、こちら側とあちら側とで示し合わせて、進むも退くもならないように困らせなさることも多かった。何かにつけて数知れないほど辛いことばかりが増えていくので、たいそうひどく思い悩んでいるのを、ますますお気の毒におぼし召されて、後凉殿に以前から伺候していらっしゃった更衣の部屋を他に移させなさって、上局として御下賜あそばす。その方の恨みはなおいっそうに晴らしようがない。

Ĉu estis probable profunda ligo inter ambaŭ jam en la antaŭa mondo, naskiĝis al ili eĉ princeto pura kaj bela, kvazaŭ gemo, vere rara en la mondo. Lia moŝto bonvolis senpacience atendi, ĉu nun jam nun oni venos al la kortego montri la novnaskitan princeton; li venigis lin kaj vidis, ke ĉi tiu infano havas eksterordinare belegan fizionomion.

La unua princo estis naskita de la vicedzino Kokiden, filino de la dekstra ministro, kaj tiel grave protektata; oni ankaŭ traktis lin kara, kredante, ke sendube li iam staros kiel la kronprinco. Eĉ tiu ĉi tamen ne povis egali al la lume brilanta princeto. Mikado nur oficiale rilatis al la unua princo, kaj preferis fakte la pli junan princeton kiel sian trezorinfanon; lia moŝto lin senlime dorlotis.
Lia patrino, ne el malpeza deveno, origine ne estis destinita servi kiel ordinara korteganino kaj estis respektata pro la nobla personeco. Tamen pro la troa favorameco lia moŝto ne sole ne bonvolis ellasi ŝin eĉ momenton de sia flanko, ankaŭ degnis alvoki ŝin antaŭ ĉiuj ceteraj en okazo de muzikludoj, aŭ kiam okazis elegantaj aranĝoj. Mikado foje afablis kuŝadi kun ŝi ĝis malfrue en mateno, kaj ankoraŭ dumtage lasis ŝin resti apude.
Tiamaniere, lia moŝto inklinis teni ŝin ĉe si; ŝi estis nature rigardata kiel malpeza virino, ne konvena al kromedzino. Post la naskiĝo de la juna princeto, Mikado tamen ŝanĝis la traktmanieron de lia patrino konforme al iu grava.

Tial, la patrino de la unua princo, la vicedzino Kokiden, komencis suspekti, ke eventuale tiu ĉi juna princeto povus stari kiel la kronprinco. Ŝi enharemiĝis antaŭ ol ĉiuj ceteraj, kaj lia moŝto precipe ŝin ŝate zorgis; ŝi ankaŭ naskis filinojn de Mikado, tiel ke nur ŝian admonon la moŝto ne povis ignori: ĉiam ĉagrene ĝena li ŝin vidis.

La kromedzino, debila kaj malforteca, dependanta nur de la favoramo de lia moŝto, devis senti malfortanimecon kaj maltrankvilecon meze de multe da homoj, kiuj malŝatis ŝin kaj traserĉis makulojn ĉe ŝi; la troe profunda graco de Mikado efikis eĉ maldanke, kaj al ŝi neniam ĉesis diversaj afliktoj.
Ŝia buduaro estis nomata Kiricubo en plej malproksima angulo for de la moŝta rezidejo Seirjoŭden. Kiam Mikado vizitis ŝian buduaron, necesis preterpasi buduarojn de aliaj edzinoj; eĉ tro ofte lia moŝto frekventis; tion vidante, aliaj edzinoj neglektataj estis nature ĵaluzaj kaj rankoraj.

Ofte okazis insidaj priaranĝoj: kiam la kromedzino Kiricubo alvokita venis al la moŝta rezidejo, pontete aŭ koridore jen tie jen ĉi tie sur la pasvojo, malpuraĵoj estis disĵetitaj; tiel falbaloj de la kostumoj de ŝiaj ĉambristinoj estis ne tolereble makulitaj. Ankaŭ foje, pordojn de koridoroj, nepre pasendaj, oni fermis konspire trans- kaj cisflanke, riglis de ekstere; oni enfermis ŝin kaj ŝiajn akompanantinojn, tiel ke tiuj ĉi devis sin prihonti kaj estis perpleksitaj.
Tiel kreskis nenombreblaj ĉagrenoj de la kromedzino Kiricubo; ŝi suferadis de tiuj afliktoj kaj afekciiĝis. Tion vidante, Mikado intime sentis ŝveli en si tiom pli da kompato kaj aminklino al ŝi. Lia moŝto degnis ordoni eĉ translokigi alian kromedzinon loĝantan en buduaro najbara al la moŝta rezidejo, por ke ŝi uzu tiun ĉambron, kiam ŝi estis alvokita al li; rankoro de la forpelita virino fariĝis eĉ pli profunda.

[第三段 若宮の御袴着(三歳)]

この御子三つになりたまふ年、御袴着のこと一の宮のたてまつりしに劣らず、内蔵寮、納殿の物を尽くして、いみじうせさせたまふ。それにつけても、世の誹りのみ多かれど、この御子のおよすげもておはする御容貌心ばへありがたくめづらしきまで見えたまふを、え嫉みあへたまはず。ものの心知りたまふ人は、「かかる人も世に出でおはするものなりけり」と、あさましきまで目をおどろかしたまふ。

この御子が三歳におなりの年に、御袴着の儀式を一宮がお召しになったのに劣らず、内蔵寮や納殿の御物をふんだんに使って、大変に盛大におさせあそばす。そのことにつけても、世人の非難ばかりが多かったが、この御子が成長なさって行かれるお顔だちやご性質が世間に類なく素晴らしいまでにお見えになるので、お憎みきれになれない。ものごとの情理がお分かりになる方は、「このような方もこの末世にお生まれになるものであったよ」と、驚きあきれる思いで目を見張っていらっしゃる。

Kiam la princeto fariĝis tri-jara, okazis soleno lin ekvesti per hakamo.
Por ne malsuperi je la antaŭe celebrita soleno de la unua princo, Mikado malavare uzis karajn objektojn el la palacaj trezorejoj, kaj ĝi okazis belege. Ankaŭ ĉe tio aŭdiĝis multe da oniaj riproĉoj. Kaj tamen oni ne povis malami la junan princeton, kiu grade kreskis kun senkompare bela vizaĝo, figuro kaj naturo. Homoj, racie pensantaj, admiris, ĉu povus aperi tia fenomena infano, tiom rara en la mondo.

[第四段 母御息所の死去]

その年の夏、御息所、はかなき心地にわづらひて、まかでなむとしたまふを、暇さらに許させたまはず。年ごろ、常の篤しさになりたまへれば、御目馴れて、「なほしばしこころみよ」とのみのたまはするに、日々に重りたまひて、ただ五六日のほどにいと弱うなれば、母君泣く泣く奏して、まかでさせたてまつりたまふ。かかる折にも、あるまじき恥もこそと心づかひして、御子をば留めたてまつりて、忍びてぞ出でたまふ。

その年の夏、御息所が、頼りない感じに落ち入って、退出しようとなさるのを、お暇を少しもお許しあそばさない。ここ数年来、いつもの病状になっていらっしゃるので、お見慣れになって、「このまましばらく様子を見よ」とばかり仰せられるているうちに、日々に重くおなりになって、わずか五、六日のうちにひどく衰弱したので、母君が涙ながらに奏上して、退出させ申し上げなさる。このような時にも、あってはならない失態を演じてはならないと配慮して、御子はお残し申して、人目につかないようにして退出なさる。

限りあれば、さのみもえ留めさせたまはず、御覧じだに送らぬおぼつかなさを、言ふ方なく思ほさる。いとにほひやかにうつくしげなる人の、いたう面痩せて、いとあはれとものを思ひしみながら、言に出でても聞こえやらず、あるかなきかに消え入りつつものしたまふを御覧ずるに、来し方行く末思し召されず、よろづのことを泣く泣く契りのたまはすれど、御いらへもえ聞こえたまはず、まみなどもいとたゆげにて、いとどなよなよと、我かの気色にて臥したれば、いかさまにと思し召しまどはる。輦車の宣旨などのたまはせても、また入らせたまひて、さらにえ許させたまはず。

決まりがあるので、お気持ちのままにお留めあそばすこともできず、お見送りさえままならない心もとなさを、言いようもなく無念におぼし召される。たいそう照り映えるように美しくかわいらしい人が、ひどく顔がやつれて、まことにしみじみと物思うことがありながらも、言葉には出して申し上げることもできずに、生き死にもわからないほどに息も絶えだえでいらっしゃるのを御覧になると、あとさきもお考えあそばされず、すべてのことを泣きながらお約束あそばされるが、お返事を申し上げることもおできになれず、まなざしなどもとてもだるそうで、常よりいっそう弱々しくて、意識もないような状態で臥せっていたので、どうしたらよいものかとお惑乱あそばされる。輦車の宣旨などを仰せ出されても、再びお入りあそばしては、どうしてもお許しあさばされることができない。

「限りあらむ道にも、後れ先立たじと、契らせたまひけるを。さりとも、うち捨てては、え行きやらじ」

 「死出の旅路にも、後れたり先立ったりするまいと、お約束あそばしたものを。いくらそうだとしても、おいてけぼりにしては、行ききれまい」

とのたまはするを、女もいといみじと、見たてまつりて、

と仰せになるのを、女もたいそう悲しいと、お顔を拝し上げて、

 「限りとて別るる道の悲しきに
  いかまほしきは命なりけり
 いとかく思ひたまへましかば」

 「人の命には限りがあるものと、今、別れ路に立ち、悲しい気持ちでいますが、
  わたしが行きたいと思う路は、生きている世界への路でございます。
 ほんとうにこのようにと存じておりましたならば」

と、息も絶えつつ、聞こえまほしげなることはありげなれど、いと苦しげにたゆげなれば、かくながら、ともかくもならむを御覧じはてむと思し召すに、「今日始むべき祈りども、さるべき人びとうけたまはれる、今宵より」と、聞こえ急がせば、わりなく思ほしながらまかでさせたまふ。

と、息も絶えだえに、申し上げたそうなことはありそうな様子であるが、たいそう苦しげに気力もなさそうなので、このままの状態で、最期となってしまうようなこともお見届けしたいと、お考えあそばされるが、「今日始める予定の祈祷などを、しかるべき僧たちの承っておりますのが、今宵から始めます」と言って、おせき立て申し上げるので、やむを得なくお思いあそばしながら退出させなさる。

御胸つとふたがりて、つゆまどろまれず、明かしかねさせたまふ。御使の行き交ふほどもなきに、なほいぶせさを限りなくのたまはせつるを、「夜半うち過ぐるほどになむ、絶えはてたまひぬる」とて泣き騒げば、御使もいとあへなくて帰り参りぬ。聞こし召す御心まどひ、何ごとも思し召しわかれず、籠もりおはします。

お胸がひしと塞がって、少しもうとうとなされず、夜を明かしかねあそばす。勅使が行き来する間もないうちに、しきりに気がかりなお気持ちをこの上なくお漏らしあそばしていらしたところ、「夜半少し過ぎたころに、お亡くなりになりました」と言って泣き騒ぐので、勅使もたいそうがっかりして帰参した。お耳にあそばす御心の転倒、どのような御分別をも失われて、引き籠もっておいであそばす。

御子は、かくてもいと御覧ぜまほしけれど、かかるほどにさぶらひたまふ、例なきことなれば、まかでたまひなむとす。何事かあらむとも思したらず、さぶらふ人びとの泣きまどひ、主上も御涙のひまなく流れおはしますを、あやしと見たてまつりたまへるを、よろしきことにだに、かかる別れの悲しからぬはなきわざなるを、ましてあはれに言ふかひなし。

御子は、それでもとても御覧になっていたいが、このような折に宮中に伺候していらっしゃるのは、先例のないことなので、退出なさろうとする。何事があったのだろうかともお分かりにならず、お仕えする人々が泣き惑い、父主上もお涙が絶えずおこぼれあそばしているのを、変だなと拝し上げなさっているのを、普通の場合でさえ、このような別れの悲しくないことはない次第なのを、いっそうに悲しく何とも言いようがない。

Somere de tiu jaro la patrino de la princeto fartis malbone kaj petis permeson iri malsupren al sia naskiĝdomo. Mikado tamen ne donis al ŝi la permeson. Ankaŭ ĝis tiam ŝi ofte sentis sin malbone, kaj li jam alkutimiĝis al tio. Dum lia moŝto afable diris, ke ŝi restu ĉe li kaj oni vidu la staton ankoraŭ iom da tempo, tago post tago ŝia stato iĝis serioza.

Nur en la daŭro de apenaŭ kvin, ses tagoj, ŝi efektive iĝis senforta, kaj ŝia patrino petis kun plora ploro kaj fine ricevis la moŝtan permeson descendigi sian filinon al la hejmdomo.
Eĉ en tia tempo, zorgante eventualan malbonaĵon al la princeto, ŝi volis lasi la fileton en la kortego kaj sola eliri diskrete. Kiom ajn potenca estis lia majesteco, ne eblis reteni ŝin ĉe li; li bedaŭris kaj nedireble tristis, ke pro sia majesteco li ne povis akompani ŝin por ĝisrevidi.

La kromedzino Kiricubo, iam tiel aromante bela, estis kun vizaĝo malgrasa kaj malvigla, sed ne esprimis la triston per vortoj pro sia modesteco.

Vidante ŝin kuŝanta sen vortoj kaj kun malfacila spirado, Mikado timis, ke malaperus la pasintaj tagoj kaj venontaj tagoj kune kun ŝi. Li kun larmoj bonvolis doni al ŝi diversajn promesojn, sed ŝi kuŝis senvorte kun senkonsciaj okuloj; li estis tute ĉagrenita, ne sciante, kion fari estos plej bone.

Kvankam li jam degnis doni permeson al ŝia ĉaro ekveturi el la kortego, li tamen ankoraŭ ne volis adiaŭi ŝin kaj diris:
"Eĉ mortvojaĝe
Ni agu koincide,
Vi ja promesis;
Vi tamen ne kuraĝos
Ekiri sola sen mi."
Tiun moŝtan utaon ankaŭ ŝi trovis trista, kaj kuŝante ŝi rigardis lian vizaĝon kaj respondis:
"Ĉe la vivlimo
Mi tristas adiaŭe,
Dum mi ja volus
Deziri al ni ambaŭ
Kiom ajn longan vivon.
Se mi vere scius, ke la afero tiel iros..."

Ŝi, apenaŭ spirante, ŝajnis ankoraŭ ion diri, sed estis en tro da angoro; tial lia moŝto volis, ke oni retenu ŝin ĉe li ĝis la lasta momento.

Ŝia patrino tamen urĝis, ke oni preparas pripreĝon por ŝia resanigo tiuvespere en ŝia hejmdomo, kaj malgraŭvole li donis al ŝi la forpermeson.

Al lia moŝto premiĝis la brusto; li ne povis dormi kaj apenaŭ povis trapasi la nokton. Li delegis sian senditon al ŝia hejmo, kaj atendante ties revenon, li senĉese eldiradis maltrankvilajn vortojn.
La sendito vidis, ke homoj en ŝia domo faris bruadon kun plorado, kaj aŭdis, ke ĉirkaŭ la noktomezo ĉesis ŝia spirado; tiu senfare revenis kaj kun bedaŭro raportis tion al lia moŝto. Pro tro da afliktoj lia moŝto perdis juĝpovon por distingi objektojn unu de alia kaj entiriĝis.

Li volis teni la karan infanon ĉe si, sed oni malpermesis tion pro la funebrado de ties patrino, kaj lasis la princeton eliri de la kortego. Ne sciante, kio okazis, la princeto eĉ miris, ke la ĉambristinoj vagas plorante, kaj ankaŭ la patro lasis al si elflui larmojn. Mankas vortoj esprimi tian kompatindan disiĝon de la patro kaj la filo.

[第五段 故御息所の葬送]

限りあれば、例の作法にをさめたてまつるを、母北の方、同じ煙にのぼりなむと、泣きこがれたまひて、御送りの女房の車に慕ひ乗りたまひて、愛宕といふ所にいといかめしうその作法したるに、おはし着きたる心地、いかばかりかはありけむ。「むなしき御骸を見る見る、なほおはするものと思ふが、いとかひなければ、灰になりたまはむを見たてまつりて、今は亡き人と、ひたぶるに思ひなりなむ」と、さかしうのたまひつれど、車よりも落ちぬべうまろびたまへば、さは思ひつかしと、人びともてわづらひきこゆ。

しきたりがあるので、先例の葬法どおりにお営み申すのを、母北の方は、娘と同じく煙となって死んでしまいたいと、泣きこがれなさって、御葬送の女房の車に後を追ってお乗りになって、愛宕という所でたいそう厳かにその葬儀を執り行っているところに、お着きになったお気持ちは、どんなであったであろうか。「お亡骸を見ながら、なおも生きていらっしゃるものと思われるのが、たいして何にもならないので、遺灰におなりになるのを拝見して、今はもう死んだ人なのだと、きっぱりと思い諦めよう」と、分別あるようにおっしゃっていたが、車から落ちてしまいそうなほどにお取り乱しなさるので、やはり思ったとおりだと、女房たちも手をお焼き申す。

内裏より御使あり。三位の位贈りたまふよし、勅使来てその宣命読むなむ、悲しきことなりける。女御とだに言はせずなりぬるが、あかず口惜しう思さるれば、いま一階の位をだにと、贈らせたまふなりけり。これにつけても憎みたまふ人びと多かり。もの思ひ知りたまふは、様、容貌などのめでたかりしこと、心ばせのなだらかにめやすく、憎みがたかりしことなど、今ぞ思し出づる。さま悪しき御もてなしゆゑこそ、すげなう嫉みたまひしか、人柄のあはれに情けありし御心を、主上の女房なども恋ひしのびあへり。なくてぞとは、かかる折にやと見えたり。

内裏からお勅使が参る。従三位の位を追贈なさる旨を、勅使が到着してその宣命を読み上げるのが、悲しいことであった。せめて女御とだけでも呼ばせずに終わったのが、心残りで無念に思し召されたので、せめてもう一段上の位階だけでもと、御追贈あそばすのであった。このことにつけても非難なさる方々が多かった。人の情理をお分かりになる方は、姿態や容貌などが素晴しかったことや、気立てがおだやかで欠点がなく、憎み難い人であったことなどを、今となってお思い出しになる。見苦しいまでの御寵愛ゆえに、冷たくお妬みなさったのだが、性格がしみじみと情愛こまやかでいらっしゃったご性質を、主上づきの女房たちも互いに恋い偲びあっていた。亡くなってから人はと言うことは、このような時のことかと思われた。

La funebra ceremonio estis plenumita laŭ la koncernaj reguloj. Ŝia patrino sopiris en ploro, ke ŝi volas supreniri al la ĉielo estante en la sama fumo el la kremaciita kadavro de la filino. Ŝi sekvis la korteganinojn en la funebra procesio kaj sopire eniris la ĉaron. En vere trista sentimento ŝi estis, kiam ŝi alvenis en la loko nomata Otagi, kie la ceremonio estis farita vere solene.

"Vidante antaŭ la okuloj la vantan kadavron, mi tamen daŭre imagis, ke ŝi ankoraŭ vivas en tiu ĉi mondo. Tio efikas al mi neniom, do mi rezignu ĉion, vidante ŝin iĝi cindro."
Tiel ŝi bonvolis diri brave, sed tamen ŝi preskaŭ falis el la ĉaro. Oni diris, ke ion tian ili ja timis. Ili konfuziĝis, kiel ŝin dece trakti.

De la kortego venis moŝta sendito, kiu laŭtlegis la mikadan proklamon, ke la rango de la tria grado estis kromdonita al la bedaŭrata. Estis tamen triste tion aŭskulti.

Dum la vivo la kromedzino Kiricubo restis eĉ ne vokata vicedzino, kaj tio nestis en la moŝta koro kiel io neplenumita; tial li aldone donacis al ŝi almenaŭ unu gradon pli altan rangon. Ĉe tio estis ankaŭ multaj, kiuj malamis la bedaŭraton.

Ŝiaj konatoj tamen nur post la forpaso rememoris, ke ŝiaj figuro kaj vizaĝo estis belaj; ke ŝia karaktero estis milda kaj sen difekto; ke oni ne povis ŝin malami, eĉ se oni volis ŝin malami. Ja pro la okulĝena favoramemo de la moŝto multaj kun flegma sinteno ŝin ĵaluzis, sed ŝia personeco estis tenera, kaj ŝi havis koron kun profunda emocio; ekzemple la moŝtaj servistinoj kun sopiro ŝin rememoris, kaj ŝajnis, ke pri tia sceno oni versis: "Nur poste oni vidas".

a:776 t:1 y:2

powered by Quick Homepage Maker 4.91
based on PukiWiki 1.4.7 License is GPL. QHM

最新の更新 RSS  Valid XHTML 1.0 Transitional